Lees verder
De Wet op de lijkbezorging wordt gemoderniseerd. Meer keuzevrijheid voor de consument is een van de hoofddoelen. Daar staat de branche vierkant achter. BGNU wil daarnaast dat het vak van uitvaartverzorger beschermd wordt. D66 spreekt in een initiatiefnota van ‘toezicht op de markt’. Op dit punt is de branche sterk verdeeld.
Marjon Weijzen

Doodgeboren tweelingen samen in een kist, moslims binnen 24 uur begraven en meteen na de crematie de as mee naar huis. Het waren de aansprekende voorbeelden uit de initiatiefnota van D66 die landelijke media als Trouw, NOS-journaal, RTL-nieuws en Na het nieuws eruit pikten. “De krenten in de pap,” zegt Paul Koeslag, voorzitter van branchevereniging BGNU, die overigens blij is dat het voorstel van de Democraten om de Wet op de lijkbezorging te moderniseren zulke positieve aandacht voor de uitvaartbranche genereerde. “Maar de kern is voor ons: meer keuzevrijheid voor de consument en het waarborgen van kwaliteit van de uitvaartzorg. En die punten komen terug in de nota van D66.”

Wetswijziging

BGNU lanceerde op de dag dat D66 haar initiatiefnota naar buiten bracht haar eigen position paper Wijzigingen en aanvullingen Wet op de lijkbezorging. De branchevereniging had dit strategische document al klaar, en nu het vuur heet was, werd het snel verstuurd naar de landelijke media en andere brancheverenigingen. De Landelijke Vereniging van Crematoria (LVC) en de Landelijke Organisatie van Begraafplaatsen (LOB) volgasABCON-PRO den een paar dagen later met persberichten met standpunten over een mogelijke wetswijziging.

Twee trajecten

Dat BGNU een paper klaar had liggen, had alles te maken met de evaluatie van de huidige wet, een initiatief van een werkgroep van verschillende ministeries. “Een proces dat met een zekere regelmaat plaatsvindt, maar sinds het aantreden van het nieuwe kabinet wat in het slop was geraakt,” vertelt Wim van Midwoud, die namens de LOB betrokken is bij die periodieke evaluatie. Los van dit proces dient D66 nu een initiatiefnota in om de wet te moderniseren. Saillant detail: de nota komt op een moment dat de minister, en dat is de eigen D66-minister Kajsa Ollongren, de Tweede Kamer zou informeren over een eventuele wetswijziging om resomeren toe te staan. “Een vreemde vorm van voorsorteren,” vindt Koeslag. Voor haar initiatiefnota consulteerde Tweedekamerlid Monica den Boer van D66 een tiental partijen uit de uitvaartbranche: brancheverenigingen, juristen, wetenschappers en ombudsman Marliz Schellekens.

Initiatiefnota D66

D66 wil dat de Wet op de lijkbezorging gemoderniseerd wordt, waarbij keuzevrijheid voor nabestaanden voorop staat. In de nota ligt het zwaartepunt overigens niet op het toestaan van nieuwe lijkbezorgingtechnieken, hoewel wel gepleit wordt voor een beoordelingskader en een experimenteerbepaling, maar op het toestaan van ‘emotionele’ zaken die nu nog verboden zijn, zoals vermenging van as of samen begraven. Verder is het verlengen van de begraaftermijn een wens, net als het meteen meegeven van de as. Daarnaast pleit D66 voor een verduurzaming, zoals een striktere omschrijving van het begrip biologisch afbreekbaar, en voor meer toezicht op de branche. In totaal komt  Den Boer met veertien wijzigingsvoorstellen. Ook de naam van de wet kan op de schop: uitvaartwet is het voorstel. Brancheverenigingen BGNU, LVC en LOB geven aan blij te zijn met de plannen van D66. Een belronde langs de woordvoerders leert dat alle drie de organisaties hun eigen ingebrachte punten erin teruglezen.

BGNU Position Paper

“Voor BGNU zijn twee peilers essentieel,” zegt Koeslag. “Het waarborgen van de kwaliteit van het uitvaartvak en de keuzevrijheid voor de consument.” De branchevereniging vraagt wettelijke erkenning van het Keurmerk Uitvaartzorg, en van het Nationaal Vakexamen Uitvaartzorg. Ook voor thanatopracteurs zou een keurmerk moeten gelden. Nieuwe methoden van lijkbezorging moeten worden toegestaan, mits ze veilig zijn en een ethische toets doorstaan. Verder wil BGNU duidelijkheid over de doodsoorzaak als de gezondheid van nabestaanden of uitvaartprofessionals gevaar loopt, zoals bij recente nucleaire behandelingen. Het medisch beroepsgeheim moet in die gevallen worden opgeheven.

Ten slotte geeft de branchevereniging aan dat as eerder vrijgegeven zou mogen worden en dat de uitvaartwet ook zou moeten gelden voor foetussen van minder dan 24 weken.

Koeslag leest de belangrijkste punten terug in de initiatiefnota: “Het ontwikkelen van een beoordelingskader voor nieuwe vormen van lijkbezorging en bescherming van het uitvaartvak en borgen van de kwaliteit ervan.” In haar initiatiefnota heeft D66 het over het mogelijk verplicht stellen van het lidmaatschap van een branchevereniging.

Beschermen is toetsen?

Verplicht lidmaatschap branchevereniging? Erkenning Keurmerk Uitvaartzorg? Juist deze punten roepen bij andere partijen in de branche enige irritatie op. Het wordt gezien als preken voor eigen parochie. Roel Stapper, woordvoerder LVC, staat neutraal ten opzichte van de standpunten van BGNU, maar stelt dat het lidmaatschap van een branchevereniging niet verplicht moet zijn en dat een branchevereniging geen toezichthouder is. Stapper: “Overigens vindt de LVC dat het toezicht nu goed geregeld is, en dat het oog van het publiek voor voldoende bijsturing zorgt.” De LOB pleit wel voor meer toezicht: een onafhankelijk orgaan dat zo nodig sancties kan opleggen. De grootste branchevereniging voor begraafplaatsen ziet wel wat in een verplicht lidmaatschap van een branchevereniging, maar vindt dat daarin dan wel keuze moet zijn. Van Midwoud: “BGNU stelt een keurmerk in en wil nu dat dit eigen keurmerk wettelijk verplicht wordt. Er bestaat bijvoorbeeld ook een Keurmerk Persoonlijke Uitvaart, en er zijn misschien nog wel meer brancheverenigingen.”

Andere samenwerkingsverbanden van uitvaartondernemers, zoals Branchevereniging ABCON-PRO en het Netwerk Uitvaartvernieuwers, denken dat de uitvaartmarkt zonder verdere regulering al goed werkt. Robert Rutgers van ABCON-PRO: “De overheid heeft zelfstandig ondernemerschap gestimuleerd, in de uitvaartbranche is dat goed gelukt.” Meta Stevens van het Netwerk Uitvaartvernieuwers: “In een gezonde markt zorgt de consument zelf dat kwaliteit overeind blijft. Bovendien missen onze leden in het Keurmerk de criteria die zij het belangrijkst vinden: tijd en aandacht voor de nabestaanden.”

Keuzevrijheid

Breed gedragen door de hele branche is de mogelijkheid om nieuwe methoden van lijkbezorging toe te staan. Ook verwacht de branche dat de nota van D66 de herziening van de Wet op de lijkbezorging weer in een stroomversnelling brengt. Dat wordt branchebreed toegejuicht.

Maar over de inhoud van de wetswijziging zal nog het nodige gediscussieerd worden, zoals over de astermijn of het omgaan met radionucliden.